Foto's raket in huiskamer, Den Haag, 1973. Fotograaf onbekend.

Raket in huiskamer

“Opblaasbare raket in de Nederlandse huiskamer (Santa Maria raket werd hier gebruikt in opblaasbare vorm).

In 1973 kwam de uitnodiging van Openbaar Kunstbezit een bijdrage te leveren voor een serie getiteld “kunst als kritiek”, naar aanleiding van de reacties die op deze serie volgden verklaarde Roland Van den Berghe zich bereid om met degenen die dat wilden van gedachten te wisselen over kunst als kritiek en over zijn bijdrage daarin. Een aantal abonnees die hierop positief reageerden boden de kunstenaar de mogelijkheid om het project “opblaasbare raket in de Nederlandse huiskamer” te realiseren.

R.V.d.B: “Het is op z’n minst onbeleefd als gast in het huis van je gastheer een raket op de blazen.” Door een welbepaalde manier van doen is dit collectief kunstwerk toch gerealiseerd. E kan gerust zeggen dat wij het hartelijk eens waren met zo’n raket toch echt groot is voor de gemiddelde Nederlandse huiskamer.”

Foto raket in huiskamer, Den Haag, 1973. Fotograaf onbekend.

Foto raket in huiskamer, Den Haag, 1973. Fotograaf Roland Van den Berghe.

Ik maakte in 1973 een opblaasbare raket, 16 meter hoog, van plastic. Ze werd gevuld met lucht. In Amerika had ik bij een luchtbasis in Californië al een project met een zelfgemaakte raket gedaan. Terug in NL schiep ik de kans met een raket de Nederlandse huiskamer binnen te komen namelijk die van 2 participanten van openbaar kunstbezit. Het hele project overziend uit het oogpunt van participatie kun je zeggen: ik begin met mensen in mijn werk toe te laten en het eindigt ermee dat zij mij in hun sfeer toelaten. Zij kwamen bij mij binnen, ik bij hen. Zo werd ik als beeldend kunstenaar de directe opposant van televisie in hun huiskamer, waarlangs al die beelden van raketten binnenkwamen die ze niet werkelijk zagen. Onverhoeds blies ik de raket op, terwijl mevrouw thee schonk. Een lichte schrik, een theekopje valt om, een schemerlicht verschuift. De heer des huizes zit naast zijn televisie, terwijl hij zijn prent tussen de vingertoppen in zijn handen houdt. De foto’s van deze actie toon ik in Arnhem. Ook deze actie was een manier om de afstand kunstenaar publiek kort te sluiten: “De kunstenaar komt op uw verzoek met een fotograaf langs.””

Uit: Gesprek met Roland Van den Berghe, door Hugues C. Boekraad, 21 maart 1983, Gemeenschap Beeldende Kunst, p. 3-4.

Tijdslijn

November 1970
Deze tekeningen werden gepubliceerd in het album Glottis, 7 blauwdrukken van een stemspleet. Hij stuurde deze naar vijftig prominenten (waaronder Ernest Mandel en Gal) met het verzoek ze in te kleuren.

25 maart 1971
Publicatie van het Fabiola-portret in het weekblad Humo onder de titel "Aarzel niet te kleuren!", wat circa 800 inzendingen opleverde.

12 januari 1972
Een gelijkaardige actie in het Franstalige weekblad Spécial met een portret van wielerkampioen Eddy Merckx.

April–juni 1973
Publicatie van een dubbelportret (Fabiola/Merckx) in Openbaar Kunstbezit.

Maart 1973
Het Santa Maria Project.
Langs de grenslijn van de raketbasis Santa Maria in California monteerde hij met studenten een metalen raket vorm overtrokken met plastiek.

November 1973
Opblaasbaar raket in de huiskamer.
Dit was het fysieke hoogtepunt van de participatie, waarbij de kunstenaar de private sfeer van de toeschouwer binnendrong. Van den Berghe bezocht twee participanten die hadden gereageerd op de serie in Openbaar Kunstbezit. In hun huiskamer, in Amsterdam en Den Haag, blies hij een 16 meter lange plastic raket op met lucht.
Van den Berghe maakte een dreiging met de raket, die mensen normaal alleen als beeld via televisie zagen. Hij wilde ze fysiek tastbaar maken in hun eigen woonomgeving. ‍ ‍

Foto’s raket in huiskamer, Osdorp, 1973. Fotograaf onbekend.