Clysma

“Van 7 september tot 30 september 1968 werden werken van Roland Van den Berghe tentoongesteld in de Galerij Richard Focke te Gent, deze werken zijn verdeeld over de vier zalen. Bij de opening van deze tentoonstelling vond de première van zijn tweede plastisch mobiel spel genaamd Clysma plaats. Samen in regie van Raphaël Opstaele.” 

Uit: Uitnodiging Clysma, archief Roland Van den Berghe.

Net zoals bij Clito mogen voorbijgangers en toeschouwers niet meedoen aan dit totaaltheater, het is een voortzetting van Roland Van den Berghe’s schilderspraktijk. Het kan gelezen worden als een levend geworden schilderij waarbij er zichtbaar wordt hoe de kunstenaar Roland Van den Berghe zijn werk tot leven brengt.

“Clysma betekent, als ik de auteur van het spel mag geloven, spoeling van de endeldarm. Dat gebeurt als volgt. Nadat zorgvuldig alle instrumenten en ingrediënten voor de operatie zijn samen gezet, verzamelen zich spelers en toeschouwers in de avond van 7 september in de galerie Foncke, aan de St.-Jansvest te Gent. De tuin van deze galerie, moet u weten, kijkt uit op het verbindingskanaal. Het stadsbestuur is op de hoogte gebracht. In de tuin staat een reuze-hooiopper van zeven meter hoog, waarin mysterieuze waterslangen verdwijnen. Deze laatste lopen naar het kanaal en naar de galerie, en door de galerie heen de straat op, naar de Korte Dagsteeg en de Brabantdam.

21.20 uur. Het licht in de galerij valt uit. Licht komt vanaf de hooiopper de zaal binnen. In het licht staan twintig padvinders aan de waterkant. Een padvinder is intussen al bezig met een noodverlichting in de zaal te installeren. Het heeft allemaal zijn tijd. Voor de tuindeur, in de zaal, zit een jonge vrouw in een embryo-houding. Roland van den Berghe, de werkman, zit onopgemerkt in de uiterste hoek van de zaal. Natte kikvorsmannen in duikpak, compleet met zuurstoffles, kruipen tussen de benen van het publiek. Van den Berghe begint met snoepgoed-hartjes, gevuld met zuur voor kinderen, te breken, als hosties. Hij gooit ze in het publiek. Met het witte zuur trekt hij melkwegen op de arduinen vloer, over de schoenen van de omstaanders, de kikvorsmannen. Hij schuift stilletjes dichter bij de hurkende vrouw. De vrouw betekent regelmaat, cultuur, bescherming, stevige bankrelaties, hooimijt, sociale beveiliging, bestaande toestand en stagnatie. De vrouw ligt nu uitgestrekt op de grond, temidden van de tijdloze actualiteit van weekbladen als Paris-Match, waarvan ze de representatie is. Ze wordt bedekt met een enorme boter vlek. Door het vet heen worden vlechten van haar blonde pruik, een aureool van koperen slangen, getrokken.