Clito
“In 1968 ontwikkelde Van den Berghe twee mobiele spellen genaamd Clito met aansluiting genaamd Clysma in regie van Raphael Opstaele. Beide plastisch mobiele spelen zijn erop gericht de mens bewuster te maken van zijn situatie als mens: in de eerste plaats als enkeling, als individu, als levend wezen, in de tweede plaats als lid van een gemeenschap, als schakel – op welk niveau ook – in een organisatie, een organisatie die bewerkt en waardoor men bewerkt wordt. Het wordt aldus duidelijk dat Van den Berghe’s realisaties niet op zuivere esthetische gronden dienen benaderd te worden, maar veeleer dat zij moeten beschouwd worden op grond van hun reden van bestaan.”
Uit: Verantwoording, H. Bex- Verschaeren, Archief Roland Van den Berghe.
“In het midden van een volledig verduisterde zaal bevond zich een vierkante zandbak. Vanuit de galerij weerklonken sirenes en elektronische geluiden die de ruimte een geladen, bijna beklemmende atmosfeer gaven. Vervolgens trad een jonge man naar voren, gekleed als een boy-scout en met een opvallende haartooi van zeker twintig centimeter hoog. Met een luidruchtig spuit apparaat bedekte hij het zand met witte schuimvlekken, terwijl het helse geluid van het toestel de ruimte vulde.
Aan de rand van de scène hing een raamwerk waarin wit papier was gespannen. Dit werd volledig met rode verf ingesmeerd, waarna een Senegalese performer er stuiptrekkende bewegingen in maakte. Ook zijn lichaam werd vervolgens met rode verf bewerkt, waardoor een intens tableau ontstond dat de toeschouwers niet spaarde: verfspatten bereikten het publiek.
Voor het tweede tafereel werden rode graszoden naast elkaar gelegd en daarna groen overschilderd. Een klein meisje, verlegen glimlachend en met een konijntje in haar armen, kwam midden in dit kunstmatige landschap te staan. Opnieuw werd de stilte doorbroken door het lawaai van dezelfde spuitmachine, die in enkele seconden de hele zaal vulde met een dichte witte mist. Weeral een tableau.
Foto totaaltheater Clito, 1968. Fotograaf onbekend.
Bladzijde schetsboek, Clito, 1968.
Dit werk volstrekt zich in negen fasen, een duidelijke verwijzing naar de negen maanden van een zwangerschap. Doorheen deze fasen zijn de vier seizoenen verweven. In de maquette die Van den Berghe voor het werk ontwierp, zijn de negen situaties samengebracht in een vierkant van 3×3: aarde, sneeuw, mist, bruin gras, groen gras, en zelfs de begrafenis van een varken. Het geheel vormt een symbolische cyclus waarin leven en dood niet langer tegengestelde polen zijn, maar in elkaar overvloeien.
Tijdens de opvoering worden alle mogelijke telefoongeluiden ingezet: kiestoon, rinkelen, in-gesprek-toon, internationale aanvragen en zelfs taxi-oproepen uit Brussel. Parallel hiermee wordt een denkbeeldige keerkring omwikkeld met verbandgaas, dat tijdens de black-outs weer wordt afgewikkeld. Voorwerpen die door publiek of performers in de wikkels worden gestopt, vallen op de vloer en vormen zo een cirkelvormig reliëf, een soort maankrater. Zo ontstaat een gelaagd geheel waarin materie, geluid, ritueel en symboliek voortdurend in elkaar grijpen.”
Uit: Revolutionaire mystiek, door Rini Dippel in Museumjournaal, serie 15 nr. 5, november 1970.
Tijdslijn
1966-67
Studeert met een navorsingsbeurs van het Nederlands Ministerie van onderwijs, Kunsten en Wetenschappen te Amsterdam en Berlijn de historische ontwikkeling van scenografie in theater, opera en film.
30 september - 6 oktober 1967
Roland Van den Berghe is één van de vijf “openlucht” schilders die een werk maakte voor de Britse theaterweek te Brussel. In de Nieuwstraat te Brussel componeerde Roland Van den Berghe een “hulde” aan Magritte.
11 december - 23 december 1967
Groep kunstenaars die samenkomen onder de naam Reportage, ontstaan van een interuniversitaire tentoonstelling.
30 mei 1968
Voorstelling Clito in kader van de Nederlandse dagen in het Paleis voor Schone Kunsten te Brussel. Dit spektakel ging door in het Paleis voor Schone Kunsten in Brussel, in de Rotondezaal.
31 mei – 8 juni 1968
Werken van Roland Van den Berghe tentoongesteld in galerie Defacqx.
11 juli - 8 september
Eerste Triënnale van Brugge.
7 september - 30 september 1968
Werken van Roland Van den Berghe tentoongesteld in de Richard Foncke gallery te Gent. Bij de opening van deze tentoonstelling vond de première van zijn tweede plastisch mobiel spel genaamd Clysma plaats.
21 december 1968
Werken in het huis van Ulf Moritz.
27 december 1968
Clysma uitgevoerd te Utrecht op de Oude Gracht.
Foto totaaltheater Clito, 1968. Fotograaf onbekend.